woensdag 18 februari, 14:00

De metamorfose van Middelburg

Op woensdag 18 februari 2026 zal de architect Johan de Koning – naar aanleiding van het verschijnen van de uitgave ‘Metamorfose’ – een lezing houden over de wederopbouw van Middelburg in en na de Tweede Wereldoorlog.

Bij de voorbereiding van dit boek kreeg Johan de Koning meermaals de vraag voorgelegd waarom het als titel ‘Metamorfose’ meekreeg.
Voor hem een duidelijke aanwijzing dat maar weinigen de stad Middelburg als een totale verandering van de vooroorlogse situatie herkennen.
Eerder is het omgekeerde het geval: velen ervaren de stad alsof die er al eeuwen zo uitzag.
Dat is uiteraard een compliment aan de wederopbouwers. Ze zijn er blijkbaar in geslaagd iets tot stand te brengen dat ook de huidige bewoners past als een oude jas.
Merkwaardig genoeg is dat nooit hun bedoeling geweest. In hun geest gingen ze een totaal nieuwe stad creëren op de puinhopen van wat ooit glorierijk was en in nauwe aansluiting op de niet verwoeste, nog altijd glanzende delen.
In hun ogen zetten ze een gedurfde stap voorwaarts, zich bewust van het feit dat niemand hierom gevraagd had en de bewoners van toen, onder de omstandigheden van de bezetting, zich ook niet veel kritiek konden of wilden veroorloven.
Nieuw en anders werd die stad wel degelijk, terwijl de in die tijd algemeen gebruikte term ‘herbouw’ dit jammer genoeg verhulde.
Daarmee was de opgave van deze publicatie ook van meet af aan helder: duidelijk moest worden in welk opzicht de stad dan veranderd was.
Herbouw is in dit geval niet het terugbrengen in de oorspronkelijke staat, maar eerder het opnieuw bebouwen van wat verwoest was.

Achteraf gezien passen de keuzes die de wederopbouwers maakten, heel goed in het tijdsbeeld dat we van de vroege jaren veertig in de architectuurideeën kennen.
Revolutionair waren ze geenszins, maar regressief evenmin. Men bracht in de praktijk wat er gangbaar was aan theorieën en opvattingen.
Het is goed om dat opnieuw onder de aandacht te brengen. Niet dat zoiets nooit gedaan is, in tegendeel, eerder zagen publicaties het licht over de herbouw van de stad.

Met name het boek van Koos Bosma deed op dat vlak grondig onderzoek, al lag de focus op de restauratie van de grote monumenten als Stadhuis en Abdij. Beiden een anomalie in feite, omdat het hier inderdaad ging om door de rijksoverheid gefinancierde restauraties, grotendeels tot stand gebracht na de bevrijding.
Aandacht voor de overige straatbeelden, herinrichtingen en gevelensembles ontbreekt nu juist in de vorsende aandacht, terwijl de stad zich bij uitstek daardoor laat kennen.
Om de metamorfose beter te kunnen toelichten is het echter noodzakelijk om de achterliggende opvattingen en gebruikte filosofie en theorie erachter voor het voetlicht te brengen.

Daar gaat het boek over en ook in zijn lezing zal Johan de Koning daar volop het licht over doen schijnen.

N.B. Voor deze lezing hoeft u zich NIET vooraf aan te melden.

* Woensdag 18 februari 2026, Betje Wolff Auditorium, ZB Bibliotheek van Zeeland, Kousteensedijk te Middelburg, aanvang 14.00 uur (zaal open 13.45 uur).

Toegangsprijs

Leden € 3,00; introducés € 6,00